Przejdź do Taraki "dużej" - na szeroki ekran
zdjęcie Autora

2010-04-08

Wojciech Jóźwiak

Taczan

W Wielkopolsce koło Kalisza jest wieś Taczanów, skąd wywodzą się Taczanowscy herbu Jastrzębiec, niegdyś obdarowani przez króla Prus tytułem hrabiowskim, z których najsłynniejsi zapewne są Władysław (1819-1890), ornitolog i Edmund (1822-1879), generał Powstania Styczniowego. Ale nie o tym.

Nazwa Taczanów wskazuje na imię założyciela: Taczan. Co ono mogło znaczyć? Imię Taczan jest imiesłowem od czasownika taczać/toczyć. To wstawia je do szeregu podobnych budową staropolskich imion-imiesłowów: Kochan („kochany”), Milan („u/umiłowany”), Ciechan („cieszony”, „który nas ucieszył”), Czekan („czekany, oczekiwany”), Witan („powitany”), Poznan („rozpoznany”). Przy imieniu Poznan nastawiamy ucha... Bo dziwnie oznaczać może kogoś, kogo po urodzeniu poznano-ROZPOZNANO... Skoro rozpoznano, to znaczy, że znano kiedyś. A więc rozpoznano dziecko jako znane dawniej, czyli jako powtórne czyjeś wcielenie. I tak imię-eponim stolicy Wielkopolski byłoby dowodem na wiarę w reinkarnacje u dawnych Polaków?

W tej samej serii jest tajemnicze imię Mykan, zachowane w nazwie wsi gminnej pod Częstochowa: Mykanów. Kochana kochano, Witana witano. Co zrobiono Mykanowi? Co zrobiło dziecko-chłopiec, pewnie w maleńkości, że dano mu to imię? Wymknęło się, umknęło, przemknęło, przemykało? Zostało zamknięte? Zrobiło myk-myk? Lub tym imieniem wróżono małemu Mykanowi, żeby jak dorośnie wymykał się wrogom? (Tak jak Wojciechowi wróżono, żeby cieszył się wojowaniem.) Nie znam rozwiązania tej zagadki. Tak samo nie wiem, czego zabytkiem jest imię Taczan. Czy były jakieś dawne obrzędy z „toczeniem” dziecka.

Na koniec zagadka z rozwiązaniem. Kiedy jeżdżę od siebie na południe, zanim dojadę pod Częstochowę i minę drogowskaz na Mykanów, pod Rawa Mazowiecką mijam wieś Żydomice. „-ice” oznacza potomków; tutaj: ‘potomków Żydoma’. Imię Żydom też jest staropolskim imiesłowem, ale z inną końcówką, -om nie -an, od czasownika „żdać/żydać” czyli czekać. Żydom znaczyło to samo co Czekan.

W nazwach miejscowości ukrytych jest - niby jakieś gter-ma - wiele starych imion, często pełnych magicznych treści. Słowiańskie odrodzenie będzie kompletne, kiedy pewni rodzice dadzą synowi piękne imię Żydom.

Wojciech Jóźwiak

Komentarzy nie ma.