Przejdź do Taraki "dużej" - na szeroki ekran
zdjęcie Autora

2012-05-10

Piotr Jaczewski

Prawa Przysług

Tak w rozwinięciu wpisu: Altruizm jest głupi, ale też pod wpływem autopromo
Z badań psychologii społecznej czy socjologii dnia codziennego można sformułować następujące prawa przysług. One są zdroworozsądkowe, ale najczęściej przegapiane. Niby stanowią część doświadczenia społecznego, ale są obłożone TABU. I jak nie lubię nazywać niedookreślonych wniosków prawami, to te spisują się jako prawa termodynamiki, ups! przysługodynamiki.


Prawo 0: Wartość przysługi wyświadczonej przez ciebie rośnie z czasem, wartość przysługi, którą otrzymujesz z czasem maleje.
Jest to jeden z efektów błędu atrybucji. To prawo było i jest przyczyną powstawania formalnych i nieformalnych zwyczajów ograniczających zasięg i rozmiar przysług: ty wpadasz do mnie  z butelką wina, ja wpadam do ciebie z butelką wina. Inaczej bezpośrednio przysługi prowadzą do korupcji.

Prawo 1.  Wyświadczając kogoś przysługę zaczynasz go lubić, ergo: angażować się w dalsze wyświadczanie przysług. W domyśle, Patrz prawo 0: coraz gorzej ocenianych. . Im więcej robisz dla kogoś tym gorzej jest to oceniane, a tym łatwiej druga strona spodziewa się więcej. Ten efekt jest znany jako efekt beniamina franklina.
Te dwa prawa stanowią o tym, że lepiej dorzucić bonus niż obniżyć cenę!

Prawo 2 . Altruistyczne wyświadczanie przysług prowadzi do powstania postawy roszczeniowej. To jest efekt najczęściej obłożone tabu tj nie mówimy o tym. Na bazie naszego własnego zaangażowania powstaje oczekiwanie wzajemności, i bardzo często druga strona nie wie o tym oczekiwaniu (patrz prawo 0).

Prawo 3. Odmowa stanowi o powstaniu zobowiązania. W rozliczeniach społecznych NIE stanowi o powstaniu zobowiązania, debetu. Innymi słowy pożyczasz i wartość tej pożyczki rośnie dla osób postronnych z czasem, choć dla ciebie maleje (patrz 0). Sprytne osoby wykupują się dając to, co mogą dać lub wyświadczając na poważne prośby symboliczne przysługi.


Prawo 4. Lepiej pytać niż być zapytanym. To jest absolutne społeczne tabu, ale działająca zasada. Społecznie bronimy się przed powstawaniem zobowiązań, przez unikanie zapytań. Tabu to może być zniesione dodatkowym powodem: patrz zawód handlowca.

Prawo 5. Jak masz prosić, proś TUŻ po tym jak wyświadczyłeś przysługę. Jeśli masz się rozliczać ze znajomymi, rozlicz się w trakcie lub tuż po, nigdy po czasie. Unikanie rozliczenia jest jedna z najczęstszych przyczyn nieporozumień w dłuższym terminie czasu (patrz:0). Nie wszyscy to samo traktujemy jako przystugę, nie zawsze wysiłek własny jest oczywistą przysługą.

Prawo 6. W rozliczeniach przysług zawsze panuje nierównowaga! Ty wisisz coś komuś lub inni tobie. To jest najbardziej wkurzający aspekt pt. zostawcie mnie wszyscy w spokoju. Dyskomfort, który po prostu należy nauczyć się znosić. Nie ma litości: Oddychasz - Płacisz. Luna to surowa pani.

ZWTP.

Piotr Jaczewski

Komentarzy nie ma.